Wykopaliska w Krzyżu
Stanowisko w Krzyżu odkryte zostało przypadkowo wiosną 2003 roku, w trakcie prac związanych z kopaniem stawu. Natrafiono na blisko 30 obiektów wykonanych z poroża i kości zwierzęcych, w tym 8 motyk i 1 ciosło z poroża, 1 topór z kości oraz kilkadziesiąt fragmentów poroża i kości noszących ślady obróbki. Od roku 2005 J.Kabaciński wraz z międzynarodowym zespołem badawczym prowadzi na nim badania archeologiczne mające na celu bliższe rozpoznanie pozostałości osadnictwa mezolitycznego. Już w tym pierwszym sezonie stwierdzono występowanie na stanowisku pierwotnego układu osadów mineralnych i biogenicznych, w obrębie których występowały bardzo liczne zabytki mezolityczne wykonane z krzemienia i surowców organicznych, liczone do dnia dzisiejszego kilka tysięcy okazów, stawiając stanowisko w Krzyżu w rzędzie najważniejszych stanowisk wczesnomezolitycznych Niżu Europejskiego. Do najwartościowszych poznawczo należy bez wątpienia inwentarz obejmujący wytwory z surowców organicznych pochodzenia zwierzęcego, w tym zarówno gotowe narzędzia jak i liczne pozostałości z ich produkcji. Narzędzia, to przede wszystkim kilkanaście toporów z poroża jelenia, częściowo z zachowanymi trzonkami i siekier z poroża jelenia i łosia oraz kilka toporów z kości tura. Narzędziom towarzyszyły liczne odpadki produkcyjne oraz fragmenty szkieletów jelenia, sarny, niedźwiedzia, konia, część ze śladami cięcia jak również pojedyncze kości długie ptaków, tysiące szczątków ryb oraz tysiące łupinek orzechów laskowych. Odkryto również przykłady sztuki zoomorficznej.

W oparciu o wyniki datowań radiowęglowych ustalono, iż osadnictwo mezolityczne na stanowisku istniało od końca okresu preborealnego po schyłek okresu borealnego, co w latach bezwzględnych przypada na lata między około 8800 a 7100 lat calBC (ryc. 19). Wiek żuchwy psa 10280ą160 calBC) wskazuje na obecność na stanowisku pozostałości jeszcze starszego osadnictwa, związanego ze schyłkowym paleolitem.