Tell el-Farcha
Ekspedycja: W 1998 roku rozpoczęła działalność Polska Ekspedycja Archeologiczna do wschodniej Delty Nilu. Jej organizatorami są Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Instytut Archeologii UJ i Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Kairze. Pierwsza misja została zorganizowana przez Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne, które do 2010 roku wspierało badania w Egipcie.

Stanowisko: Tell el-Farcha

Tell el-Farcha leży ok. 120 km na północny-wschód od Kairu. Są to trzy sąsiadujące ze sobą wzgórza (komy), wznoszące się na skraju wsi Gazala. Obejmują one obszar ponad 4 ha, wznosząc się ok. 4,5 m ponad okoliczne pola. Tell kryje w sobie ponad 4 metry nawarstwień archeologicznych powstałych od okresu predynastycznego (ok. 3.600 p.n.e.) do początków Starego Państwa (ok. 2.600 p.n.e.).

Tell el-Farcha we wschodniej Delcie Nilu to jedno z najważniejszych stanowisk w Dolnym Egipcie na którym możemy prześledzić rozwój społeczeństwa egipskiego od okresu predynastycznego po Stare Państwo. Prawdopodobnie znajdowała się tu siedziba lokalnej administracji oraz faktoria znajdująca się na szlaku handlowym z Palestyny do Górnego Egiptu.

Cel badań:
Badania w Tell el-Farcha stanowią etap systematycznych prac obejmujących problematykę transformacji predynastycznych społeczeństw plemiennych w organizację wczesnopaństwową. Prowadzone wykopaliska mają na celu zebranie informacji na temat roli jaką odegrały w procesie formowania się państwa egipskiego społeczeństwa zamieszkujące wschodnią deltę Nilu w IV tys. p.n.e.

Wyniki badań:

Najstarsze pozostałości osadnictwa wiążą się autochtonicznymi mieszkańcami Delty (kultura dolnoegipska). Oprócz ceramiki i zabytków kamiennych odkryto wyroby ze złota i kamieni półszlachetnych odkryto liczne konstrukcje mieszkalne i gospodarcze, w tym duże budowle wzniesione z drewna i trzciny obrzuconej mułem a także jedną z najstarszych w Egipcie konstrukcje wykonane z cegły suszonej. Znaleziska te obalające tezę, że przed pojawieniem się przybyłej z południa Egiptu ludności kultury Nagada delta Nilu była zapóźniona cywilizacyjnie. Z kulturą dolnoegipską należy wiązać pozostałości urządzeń piwowarskich. Odkryty kompleks browarów jest największym i jednym z najstarszych znanych z Egiptu. W 2001 roku natrafiono na pozostałości jednej z najstarszych światyń egipskich (3100-3000 p.n.e.), w obrębie której odkryto depozyty wotywne liczący kilkadziesiat przedmiotów: kamienne i gliniane naczynia miniaturowe, grzechotki, paciorki, figurki ludzi i zwierząt. Weryfikacja wyników badań geofizycznych pozwoliła na odkrycie cmentarzyska z okresu proto- i wczesnodynastcznego z bogato wyposażonymi grobami. Niezwykłym odkryciem jest monumentalna budowla ceglana - największy ze znanych dotychczas budynków nagadyjskich w całym Egipcie oraz prawdopodobnie najstarsza mastaba (ciągle badane). Odkryte złote figury władcy i jego syna to najstarsze wizerunki ze złota nieznanego z imienia faraona.

photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo photo